روایتی معتبر و اصیل از تاریخ عاشورا از قول کسانی که هم‌عصر یا نزدیک به آن زمان بوده‌اند، همواره ذهن علاقه‌مندان و پژوهشگران تاریخ را به خود مشغول کرده است. با توجه به خطبه‌ها و نامه‌های آن حضرت، می‌توان این نکته را دریافت که برخلاف عقیده برخی، حرکت ایشان نه سرّ باطنی داشت تا عموم مردم از درک آن عاجز باشند و نه برای شهادت‌طلبی بوده است؛ بلکه ایشان برای احیای بزرگ‌ترین معروف که همان خلافت اهل‌بیت بود و برای مبارزه با بزرگ‌ترین منکر که حکومت افرادی چون یزید بود، قیام خود را شروع کردند. قطعاً اگر کوفیان به عهد خود پایبند می‌ماندند، قیام امام حسین(ع) منجر به تشکیل حکومت می‌شد. با توجه به شرایط حاکم بر جامعه سنت‌های اسلامی به‌شدت دگرگون شده بود و سکوت و مبارزه پنهانی فایده‌ای نداشت، چه مردم کوفه از ایشان دعوت می‌کردند و چه نمی‌کردند، حضرت با یزید بیعت نمی‌کرد و این عدم بیعت قطعاً مورد رضایت حکومت یزید نبود؛ لذا راهی غیر از بیعت یا شهادت وجود نداشت.