پژوهشنامه معارف حسینی 2538-6417 11 41 2026 03 21 A Comparative Study of the Imam al-Husayn Movement and Other Anti-Umayyid Movements: From the Ashura Movement to the Zayd b. Ali Movement بررسی تطبیقی قیام امام حسین و قیام‌های ضد اموی: از عاشورا تا قیام زید بن علی 53 68 239103 FA مهدی بیدلی دانشجوی دکتری علوم سیاسی گرایش اندیشه‌های سیاسی 0009-0002-7645-2794 Journal Article 2025 07 12 The 61 AH/ 680 Ashura movement has since been a historic and epoch-making movement against the Umayyid tyranny, oppression, and corruption, with its roots in Islamic religio-moral origins. It has since implied seeking freedom, with steadfastness on the rightful side. There were other anti-Umayyid movements after the Ashura movement. They were the movements of Zayd b. Ali, Abd Allah b. al-Zubayr, the Repentanrs, and that of al-Mukhtar al-Thaqafi were other instances. Such aspects of leadership, phases of struggle, and historical consequences show that although they intended to be anti-Umayyid movements, only the Ashura movement aimed to make fundamental reforms, hence it has since exerted long-lasting implications throughout history قیام امام حسین در سال ۶۱ هجری قمری، یکی از نقاط عطف مهم تاریخ اسلام و نماد مقاومت اخلاقی، دینی و سیاسی در برابر ظلم و فساد حکومت اموی به‌شمارمی‌آید. این حرکت، نه‌تنها ابعاد سیاسی و اجتماعی گسترده‌ای داشت، بلکه در اصول اخلاقی و دینی مانند عدالت‌خواهی، اصلاح امت اسلامی و پایبندی به‌حق ریشه داشت. با وجود این در همان دوران و پس از آن، قیام‌های دیگری علیه امویان شکل گرفت که اهداف، روش‌ها و نتایج متفاوتی داشتند و از نظر برخی ویژگی‌ها با قیام حسینی شباهت و تفاوت نشان می‌دادند. این پژوهش با روش تحلیلی ـ تاریخی و رویکرد تطبیقی به‌بررسی قیام‌های حرّه، عبدالله بن زبیر، توابین، مختار ثقفی و زیدبن علی پرداخته و آنها را از منظر اهداف سیاسی، انگیزه‌های مذهبی، ساختار رهبری، استراتژی‌های مبارزاتی و پیامدهای تاریخی با قیام امام حسین مقایسه کرده است. یافته‌ها نشان داد که گرچه همة این قیام‌ها علیه ظلم اموی بودند، اما تنها قیام عاشورا بر مبنای اصلاح امت و شهادت آگاهانه شکل گرفت و الهام‌بخش نسل‌های بعدی شد.

https://www.maarefehosseini.ir/article_239103_c1a186d512bd7263ec0e21d3afc7e1d1.pdf