پژوهشنامه معارف حسینی 2538-6417 11 42 2026 06 22 Rationality of Hz. Zaynab in Reconstruction of Islamic Religious Education after the Event of Karbala مراتب عقلانیت حضرت زینب (س) در بازسازی تربیت دینی جامعة اسلامی پس از کربلا 27 42 245054 FA صغری رادان استادیار گروه معارف اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران معصومه حسینی تبار مربی گروه معارف اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2026 01 12 In addition to being a historic calamity, the event of Ashura at Karbala made a turning point in elucidation of Islamic religious rationality, social responsibility, and reconstruction of religious education in the Muslim world. After the event of Ashura, Hz. Zaynab delivered historic sermons in which she defended sagacious conduct and opposition against Umayyad tyranny. Based on the Holy Quran and hadiths, the present paper contains interdisciplinary analyses of her brave opposition, viewed from Quranic exegetical, philosophical, and discourse analyses, leading to her socio-rhetorical, behavioral, exegetical, and doctrinal highlights. The same methods can still prove influential in our present-day circumstances. واقعة کربلا، نه‌تنها فاجعه‌ای تاریخی، بلکه نقطة عطفی در تبیین عقلانیت دینی، مسئولیت اجتماعی و بازسازی تربیت ایمانی در جهان اسلام است. حضرت زینب(س) پس از شهادت امام‌حسین(ع) با ایراد خطبه‌هایی بلیغ، رفتار خردمندانه و کنشگری فعال در برابر ظلم، الگویی بی‌بدیل از عقلانیت عملی، تربیتی، سیاسی و تفسیری ارائه داد. پژوهش حاضر با تکیه بر منابع قرآنی، روایات معتبر و تحلیل تطبیقی شخصیت حضرت زینب(س) با زنان برجستة اهل‌بیت(س)، به‌بررسی مراتب عقلانیت ایشان می‌پردازد. این پژوهش، با رویکرد میان‌رشته‌ای و استفاده از روش‌های تفسیری، فلسفی و گفتمان‌شناختی، عقلانیت حضرت زینب(س) را در سه‌بُعد گفتاری ـ احتجاجی، رفتاری‌ ـ تدبیری و گرایشی ـ ایمانی طبقه‌بندی کرده است. نتایج نشان داد که این الگو می‌تواند در تربیت نسل دختران مسلمان و ارتقای عقل دینی در نظام آموزشی حوزه‌های علمیه به‌کار رود. https://www.maarefehosseini.ir/article_245054_48d95bade3f07ee72bf57bb91b57bc59.pdf